PUNTODEBISTA. Kabilang sa kategoryang indie (independent), ang Barako ay maituturing ding kauna-unahang full-length na pelikulang Batangueño (sa wika at kultura). Hindi tulad ng ibang pelikula, indie man o mainstream, nakatingin tayo rito sa mas malawak (macro) na perspektiba ng lipunan, at hindi sa mga isyung personal ng bawat karakter. Bilang tagamasid (observer), inaanyayahan ang manonood na gumawa ng sarili niyang paglalagom (deduction) at kung gayon, pati mga posibleng kongklusyon sa kuwento.

SEXIST DAW? Para sa mga Batangueño, ang salitang “barako” ay tumutukoy sa katangian at hindi sa kasarian. Sa Batangas, ang kahulugan nito ay “matapang”. Kaya tinawag na barako ang kape ay dahil matapang ito. Gayundin, kaya napadikit sa kalalakihan ang salitang ito, ay dahil ang katapangan ay isa sa pinakaiingatang katangian ng mga lalaki (na nagbunga ng mga isteryotipo). Gayunman, ang isang matapang na babae sa Batangas ay puwede ring tawaging barako.

MGA YUGTO. Mula sa depensa ng Batangas (1900), dadalhin tayo ng pelikula sa parehong lugar may 80 taon na ang nakalipas. Susundan natin ang kalagayan ng bayang ito sa kasalukuyang dekada (2000). Bago magwakas ang kuwento, masasaksihan natin ang kaputol ng naturang digmaan. Ang yugto ng kolonisasyong Amerikano ay napakahalaga dahil (sa pananaw ng manunulat) nakapagsarili na ang bansa sa puntong ito, at nakatunghay tayo sa pagtatanggol ng mga Filipino sa kalayaang bunga ng himagsikan laban sa mga Kastila. Ito ang “make or break moment” nating mga Pinoy. Kung nagkataong natalo natin ang mga Amerikano, ibang-iba ang magiging pagtingin natin sa ating mga sarili bilang mga Filipino.

PAGBASAG SA KATAHIMIKAN. Ano ang nangyari makaraang matalo tayo sa Digmaang Filipino-Amerikano? Iyan ang magiging punto ng talakayan matapos mapanood ang pelikula. Bagama’t kuwento ito ng isang munting bayan sa Batangas, inilalarawan nito ang uri ng demokrasyang natamo natin sa mga Amerikano, at kung ano ang ginawa sa atin ng kolonisasyon. Inaanyayahan tayo ng pelikula na lagpasan ang ating mga kasalukuyang karuwagan at muli, kamtin ang tapang (ang kahandaang magtanggol, ang kahandaang gawin ang nararapat) upang masabi nating tayo nga ay tunay na malaya.